Decentrale waterzuivering
in Vlaanderen, een duurzaam alternatief

Een initiatief van BelleAqua

Afvalwater lokaal zuiveren, dicht bij de bron

Niet overal is aansluiting op een centrale riolering technisch, economisch of ecologisch de beste oplossing. Decentrale waterzuivering maakt het mogelijk om afvalwater lokaal te behandelen, dicht bij de plaats waar het ontstaat.

Van enkele woningen tot complete woonclusters, bedrijven of openbare infrastructuur: een kleinschalige waterzuiveringsinstallatie (KWZI) biedt een efficiënte en flexibele oplossing voor locaties waar centrale afvalwaterzuivering niet vanzelfsprekend is.

Inschrijving studiedag

De uitdagingen rond waterkwaliteit, klimaatverandering en de toenemende druk op beschikbare ruimte vragen om innovatieve oplossingen. Decentrale waterzuivering maakt het mogelijk om afvalwater lokaal te behandelen, nutriënten te verwijderen en gezuiverd water dichter bij de bron beschikbaar te houden. Hierdoor krijgt deze aanpak steeds meer aandacht binnen het Vlaamse waterbeleid.

Wat is decentrale waterzuivering?

Bij decentrale waterzuivering wordt afvalwater lokaal gezuiverd, dicht bij de plaats waar het ontstaat, in plaats van het via uitgebreide rioleringsnetwerken af te voeren naar een centrale rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI).

De zuiveringsinstallatie wordt afgestemd op de lokale situatie, rekening houdend met het aantal gebruikers, de aard van het afvalwater en de gewenste effluentkwaliteit. Hierdoor kan decentrale zuivering een efficiënte en duurzame oplossing zijn op locaties waar een aansluiting op het centrale rioleringsnet technisch complex, economisch minder haalbaar of ruimtelijk ongewenst is.

Decentrale waterzuivering vormt daarbij geen alternatief voor alle centrale zuiveringssystemen, maar een aanvullende oplossing op de juiste plaats, waar ze ecologisch en economisch meerwaarde biedt.

Centrale zuivering

Afvalwater → rioleringsnet → centrale RWZI → lozing

Decentrale zuivering

Afvalwater → lokale zuivering → lozing of mogelijk hergebruik

Meer over decentrale waterzuivering

Op deze pagina:

Wanneer is decentrale zuivering interessant?

Een lokale oplossing voor uiteenlopende situaties

Decentrale waterzuivering biedt kansen op locaties waar een aansluiting op een centrale rioolwaterzuiveringsinstallatie niet vanzelfsprekend is. Afhankelijk van de omgeving, de beschikbare infrastructuur en de zuiveringsbehoefte kan een lokale oplossing technisch, ecologisch én economisch interessant zijn.

De uitdaging bestaat erin om voor elke locatie de meest geschikte en toekomstbestendige oplossing te kiezen. Centrale en decentrale zuivering zijn geen concurrenten, maar complementaire onderdelen van een sterk Vlaams waterbeleid dat bijdraagt aan een hogere zuiveringsgraad en een betere waterkwaliteit.

Vooral in verspreid bebouwde gebieden, kwetsbare natuurgebieden en op locaties waar een aansluiting op een centraal rioolnet aanzienlijke investeringen vraagt, kan decentrale zuivering een duurzaam en kostenefficiënt alternatief vormen.

Verspreide bebouwing, woonclusters en verkavelingen

Meerdere woningen kunnen gezamenlijk worden aangesloten op één lokale zuiveringsinstallatie. Voor locaties die ver van bestaande rioleringsinfrastructuur liggen, kan decentrale zuivering een duurzaam alternatief bieden voor de aanleg van lange riooltrajecten.

Gemeenten en openbare besturen

Voor lokale besturen kan decentrale zuivering een waardevolle oplossing zijn op locaties waar een aansluiting op het bestaande rioolstelsel technisch complex of economisch moeilijk te verantwoorden is.

Bedrijven en bedrijfszones

Ook bedrijven zonder geschikte aansluiting op een centraal zuiveringssysteem kunnen hun afvalwater lokaal behandelen en daarbij voldoen aan de geldende lozingsnormen. Afhankelijk van de toepassing kan het gezuiverde water bovendien worden hergebruikt.

Recreatie en toerisme

Campings, vakantieparken, horecasites en andere recreatieve locaties kennen vaak sterk wisselende belastingen. Decentrale systemen kunnen flexibel worden afgestemd op deze variërende omstandigheden.

Tijdelijke of mobiele toepassingen

Ook voor tijdelijke projecten, evenementen, bouwwerven en tijdelijke infrastructuur kunnen mobiele of verplaatsbare zuiveringsinstallaties een efficiënte oplossing bieden.

KWZI: kleinschalige waterzuivering

Wat is een KWZI?

KWZI staat voor kleinschalige waterzuiveringsinstallatie.

Een KWZI behandelt afvalwater lokaal voor bijvoorbeeld een groep woningen, woonkern, bedrijf of andere locatie die niet rechtstreeks op een centrale waterzuiveringsinstallatie kan worden aangesloten.

In Vlaanderen wordt de term KWZI gebruikt voor kleinschalige rioolwaterzuiveringsinstallaties met een capaciteit van 20 tot 2.000 inwonersequivalenten (IE).

Een KWZI kan worden ontworpen volgens de lokale omstandigheden en de vereiste zuiveringscapaciteit. Hierdoor kan een oplossing worden gerealiseerd die aanzienlijk compacter is dan een traditionele centrale zuiveringsinstallatie.

Wat zijn de te verwachten prestaties
van een moderne KWZI

Betrouwbare effluentkwaliteit

  • Verwijdering van organische belasting conform de vereisten van VLAREM II
  • Efficiënte stikstofverwijdering
  • Efficiënte fosforverwijdering

Operationele betrouwbaarheid

  • Stabiele werking onder wisselende belasting
  • Beperkte onderhouds- en exploitatiekosten
  • Continue onlinemonitoring in de cloud en opvolging van de prestaties

Centraal of decentraal zuiveren?

De juiste oplossing hangt af van de locatie

Decentrale waterzuivering is niet in iedere situatie automatisch de beste keuze. De afweging tussen centrale en decentrale zuivering wordt onder andere bepaald door:

  • De afstand tot bestaande riolering;
  • Het aantal woningen of gebruikers;
  • De hoeveelheid en samenstelling van het afvalwater;
  • De lokale bodem- en terreinomstandigheden;
  • Aanleg- en infrastructuurkosten;
  • De vereiste kwaliteit van het gezuiverde water;
  • Onderhoud en beheer;
  • Mogelijkheden voor lokaal waterhergebruik.

Vooral in minder dichtbebouwde gebieden kan het interessant zijn om te onderzoeken of lokale zuivering een alternatief vormt voor de aanleg van kilometers bijkomende riolering.

Technieken voor decentrale waterzuivering

Van compacte biologische zuivering tot natuurlijke systemen

BelleAqua past verschillende technieken toe voor decentrale waterzuivering. Welke technologie het meest geschikt is, hangt af van de toepassing, capaciteit, beschikbare ruimte, vuilvracht en de vereiste kwaliteit van het gezuiverde water.

SAF — slib-op-drager

Deze biologische zuiveringstechniek passen we al meer dan 25 jaar toe. Bij de BelleAqua SAF hechten aerobe micro-organismen zich aan dragermateriaal in de biokamer en zorgen ze voor de afbraak van organische verontreinigingen. Het systeem is compact, robuust, onderhoudsvriendelijk en kan worden uitgevoerd in kunststof, beton of containervorm afhankelijk van de beschikbare ruimte.

Actiefslibtechnologie

Een actiefslibsysteem is een efficiënte biologische zuiveringstechniek, geschikt voor de behandeling van middelgrote tot grotere afvalwaterstromen. In een beluchte tank breken de micro-organismen organische verontreinigingen af tot onschadelijke stoffen. Na de biologische behandeling wordt het slib in een nabezinktank van het gezuiverde water gescheiden door bezinking.

Membraanbioreactor — MBR

De membraanbioreactor (MBR) combineert de voordelen van een actiefslibsysteem met geavanceerde membraanfiltratietechnologie. BelleAqua zet deze technologie in wanneer een maximaal zuiveringsrendement en een uitzonderlijk hoge effluentkwaliteit vereist zijn, bijvoorbeeld voor waterhergebruik of lozingen onder strenge vergunningsvoorwaarden. MBR-installaties kenmerken zich door hun compacte uitvoering en hoge proceszekerheid. Professionele procesopvolging en periodiek onderhoud garanderen een optimale en duurzame werking.

Axylit® — extensief natuurlijk systeem

BelleAqua Axylit® is een extensief waterzuiveringssysteem met een biobed van xylit, een bruinkoolvezel die als bacteriedrager fungeert. Het systeem heeft een laag energieverbruik, vereist beperkte technische infrastructuur en is ook geschikt voor locaties met onregelmatige bewoning, zoals vakantieverblijven en afgelegen locaties zonder permanent toezicht.

Van afvalwater naar een lokale waterbron

Water zuiveren én opnieuw gebruiken

Water wordt steeds waardevoller.

Decentrale waterzuivering biedt de mogelijkheid om afvalwater dicht bij de bron te behandelen. Afhankelijk van de toegepaste technologie, de behaalde waterkwaliteit en de geldende regelgeving kan gezuiverd afvalwater opnieuw worden ingezet voor geschikte toepassingen.

Zo verandert afvalwater van een reststroom steeds meer in een potentiële lokale waterbron.

Dat maakt decentrale zuivering niet alleen interessant voor afvalwaterbeheer, maar ook binnen een bredere strategie rond circulair watergebruik.

Subsidies voor Decentrale Zuivering in Vlaanderen

Voor bepaalde gemeentelijke riolerings- en KWZI-projecten bestaan in Vlaanderen subsidiemogelijkheden.

De voorwaarden, procedures en subsidiepercentages zijn afhankelijk van het type project en de geldende subsidieregeling.

Omdat deze voorwaarden kunnen wijzigen, verwijzen we voor actuele informatie naar de officiële informatie van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).

Bekijk actuele informatie over KWZI-subsidies

Decentrale waterzuivering in de praktijk

Projecten in Vlaanderen

Decentrale waterzuivering is vandaag een bewezen oplossing voor locaties waar een klassieke aansluiting op de riolering technisch, ecologisch of economisch minder geschikt is. In Vlaanderen zijn reeds tal van projecten gerealiseerd waar afvalwater lokaal wordt ingezameld en gezuiverd met behoud van een hoge effluentkwaliteit.

Bellegembos (Kortrijk)

Decentrale waterzuivering voor een wooncluster

In Bellegembos wordt het afvalwater van 49 woningen lokaal ingezameld en behandeld in een collectieve waterzuiveringsinstallatie. Dit project toont hoe decentrale waterzuivering een duurzaam alternatief kan vormen voor uitgebreide rioleringsinfrastructuur.

Bekijk het project Bellegembos

Leuven

Lokale afvalwaterzuivering op maat van de omgeving

In Leuven werd gekozen voor een decentrale zuiveringsoplossing waarbij het afvalwater ter plaatse wordt behandeld en onmiddellijk wordt geloosd in de Dijle. Hierdoor was er geen aansluiting op een centrale rioolwaterzuiveringsinstallatie nodig en bleef de impact op de omgeving beperkt.

Bekijk het project Leuven

Keerbergen - Ruitersweg

Collectieve zuivering voor vijf woningen

Ook op kleinere schaal biedt decentrale waterzuivering belangrijke voordelen. In Keerbergen wordt het afvalwater van vijf woningen gezamenlijk gezuiverd via een lokale, ondergrondse installatie die onder de rijweg werd aangelegd.

Deze installatie is inmiddels al meer dan 20 jaar (!) in gebruik en bewijst jaar na jaar haar betrouwbaarheid.

Bekijk het project Keerbergen

Pidpa verkavelingen

Meer dan 50 kleinere verkavelingen en woonclusters voorzien van decentrale zuivering

Verspreid over haar werkingsgebied beheert Pidpa meer dan vijftig decentrale waterzuiveringsinstallaties. Deze installaties zuiveren het huishoudelijk afvalwater van verkavelingen en clusters van woningen.

Bekijk het project Pidpa

Van kleinschalige woonclusters tot grotere collectieve toepassingen: deze projecten tonen aan dat decentrale waterzuivering vandaag een volwaardig en toekomstgericht alternatief is wanneer centrale riolering niet de meest geschikte oplossing vormt.

Wat kost een decentrale waterzuivering?

De kostprijs van een KWZI of andere decentrale waterzuiveringsinstallatie kan niet worden bepaald op basis van het aantal gebruikers alleen.

Onder andere volgende factoren spelen een rol:

  • aantal inwonersequivalenten (IE);
  • type en samenstelling van het afvalwater;
  • vereiste effluentkwaliteit;
  • gekozen zuiveringstechnologie;
  • beschikbare ruimte;
  • grond- en infrastructuurwerken;
  • buffering en pompsystemen;
  • automatisering en monitoring;
  • onderhoud;
  • eventuele mogelijkheden voor waterhergebruik.

 

Daarom begint een goed waterzuiveringsproject met een analyse van de specifieke situatie.

Veelgestelde vragen over decentrale waterzuivering

Wat is decentrale waterzuivering?

Bij decentrale waterzuivering wordt afvalwater lokaal behandeld, dicht bij de plaats waar het ontstaat, in plaats van het via een uitgebreid rioleringsnet naar een grote centrale zuiveringsinstallatie te transporteren.

Wat betekent KWZI?

KWZI staat voor kleinschalige waterzuiveringsinstallatie. In Vlaanderen wordt de term gebruikt voor kleinschalige rioolwaterzuiveringsinstallaties met een capaciteit van 20 tot 2.000 inwonersequivalenten.

Wat is het verschil tussen een IBA en een KWZI?

Een IBA is een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater en is in de eerste plaats bedoeld voor de behandeling van huishoudelijk afvalwater van één woning of een zeer beperkte toepassing. Een KWZI behandelt afvalwater op grotere schaal, bijvoorbeeld voor meerdere woningen of een wooncluster.

Wanneer is decentrale zuivering interessant?

Decentrale zuivering kan interessant zijn wanneer aansluiting op het centrale rioleringsnet moeilijk, duur of technisch complex is. De optimale oplossing moet altijd per locatie worden onderzocht.

Kan gezuiverd afvalwater opnieuw gebruikt worden?

Dat kan voor bepaalde toepassingen, afhankelijk van onder andere de gebruikte zuiveringstechniek, de kwaliteit van het gezuiverde water en de geldende regelgeving.

Wat kost een KWZI?

Daar bestaat geen standaardprijs voor. Capaciteit, technologie, lokale infrastructuur, grondwerken, gewenste waterkwaliteit en onderhoud hebben allemaal invloed op de uiteindelijke kostprijs.

Zijn er subsidies voor een KWZI?

Voor bepaalde projecten bestaan in Vlaanderen subsidiemogelijkheden. De actuele voorwaarden kunnen worden geraadpleegd bij de Vlaamse Milieumaatschappij.

Een project rond decentrale waterzuivering?

Van haalbaarheidsstudie tot installatie en onderhoud

DecentraleZuivering.be is een initiatief van BelleAqua, Belgisch specialist in afvalwaterzuivering.

BelleAqua ontwikkelt en realiseert oplossingen voor lokale afvalwaterzuivering en begeleidt projecten van analyse en dimensionering tot installatie, opstart en onderhoud.

Of het nu gaat om enkele woningen, een wooncluster, een bedrijf, gemeente of een groter infrastructuurproject: de juiste oplossing begint bij een correcte analyse van de lokale situatie.

Bespreek uw project met een specialist

Heeft u een locatie waar aansluiting op de centrale riolering moeilijk is? Of wilt u onderzoeken of decentrale waterzuivering technisch en economisch interessant kan zijn?

Neem contact op met BelleAqua voor een eerste bespreking van uw project.

Ontdek BelleAqua
Belleaqua